Arabuluculuk, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebildikleri uyuşmazlıkların, tarafsız ve bağımsız bir arabulucunun yardımıyla müzakere yoluyla çözülmesidir (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu). Bazı uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmak, dava açmanın ön şartı hâline getirilmiştir.
Hangi uyuşmazlıklarda zorunlu?
| Uyuşmazlık | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|
| İşçi–işveren alacak ve tazminatı, işe iade | 1 Ocak 2018 | 7036 s. Kanun m.3 |
| Ticari davalardan para alacağı ve tazminat | 1 Ocak 2019 | TTK m.5/A |
| Tüketici uyuşmazlıkları (hakem heyeti sınırı üzerindeki) | 28 Temmuz 2020 | 6502 s. Kanun m.73/A |
| Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar | 1 Eylül 2023 | 6325 s. Kanun m.18/B |
| Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması, ortaklığın giderilmesi | 1 Eylül 2023 | 6325 s. Kanun m.18/B |
| Kat mülkiyeti uyuşmazlıkları | 1 Eylül 2023 | 6325 s. Kanun m.18/B |
| Komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar | 1 Eylül 2023 | 6325 s. Kanun m.18/B |
Bazı istisnalar vardır: iş kazası veya meslek hastalığından doğan tazminat talepleri, tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar ve kira alanında icra yoluyla tahliyeye ilişkin talepler zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır.
Başvuru ve süreç
- Adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurulur; büro listeden bir arabulucu görevlendirir.
- Arabulucu tarafları toplantıya davet eder; görüşmeler ayrı ayrı veya birlikte yapılabilir.
- İşçi–işveren uyuşmazlıklarında süreç üç hafta içinde (zorunlu hâllerde bir hafta uzatılarak), ticari uyuşmazlıklarda altı hafta içinde (en fazla iki hafta uzatılarak) tamamlanır; diğer uyuşmazlıklarda kanunda belirtilen süreler uygulanır.
- Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi, sağlanamazsa son tutanak düzenlenir ve bu tutanak dava dilekçesine eklenir.
Arabulucuya başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez.
Ücret ve toplantıya katılmama
Taraflar anlaşırsa arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir. Taraflara ulaşılamaması, tarafların katılmaması veya ilk toplantıda anlaşmaya varılamaması hâllerinde iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir ve daha sonra yargılama giderlerinden sayılır. İlk toplantıya geçerli mazereti olmaksızın katılmayan taraf, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
Anlaşma belgesinin etkisi
Taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır; diğer hâllerde mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınabilir. Anlaşma belgesinde üzerinde anlaşılan konular hakkında taraflarca ayrıca dava açılamaz.
Boşanma ve aile uyuşmazlıkları
Boşanma davaları dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir; aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar ise arabuluculuğa elverişli değildir. Eşler boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu üzerinde anlaşırsa bu anlaşma anlaşmalı boşanma protokolüyle mahkemeye sunulur.
Sıkça sorulan sorular
Arabulucuya gitmeden dava açarsam ne olur?
Arabuluculuğun dava şartı olduğu uyuşmazlıklarda, arabulucuya başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa herhangi bir işlem yapılmaksızın dava usulden reddedilir.
Arabuluculuk toplantısına katılmazsam ne olur?
İlk toplantıya geçerli mazeret olmaksızın katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
Arabuluculuk ücretini kim öder?
Anlaşma hâlinde ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir. İlk toplantıda anlaşma sağlanamazsa iki saatlik ücret devlet tarafından karşılanır ve sonra yargılama giderlerine eklenir.
Av. Büşra Aygün Okyay, arabuluculuk eğitimini tamamlamış olup dava şartı arabuluculuk süreçlerinde müvekkillerini temsil etmektedir. Arabuluculuk aşamasının iyi hazırlanması, dava aşamasını da doğrudan etkiler. Randevu için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.
Av. Büşra Aygün Okyay
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2019). Avukatlık stajını Kars’ta tamamladı; Kağızman’daki bürosunda bireysel ve kurumsal müvekkillere dava takibi ve hukuki danışmanlık hizmeti veriyor. Arabuluculuk ve bilirkişilik eğitimlerini tamamladı.
ÖzgeçmişSon güncelleme:
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.
