Anlaşmalı Boşanma Davası: Şartlar, Protokol ve Süreç

Evliliğin sona erdirilmesine karar veren eşler için en kısa ve en az yıpratıcı yol, çoğu zaman anlaşmalı boşanmadır. Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen bu yol, eşlerin hem boşanma hem de boşanmanın sonuçları üzerinde uzlaşmasını gerektirir. Bu yazıda anlaşmalı boşanmanın şartları, protokolde nelerin yer alması gerektiği ve sürecin nasıl işlediği ele alınmaktadır.

Anlaşmalı boşanmanın şartları

• Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Süre, evlenme tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır.
• Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da eşlerden birinin açtığı davayı diğeri kabul etmelidir.
• Hâkim tarafları bizzat dinlemelidir. Eşlerin iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirilmesi için iki eşin de duruşmada hazır bulunması gerekir.
• Hâkim, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda tarafların kabul ettiği düzenlemeyi uygun bulmalıdır.

Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi hâlinde boşanmaya karar verilir. Şartlardan biri gerçekleşmezse dava, genel boşanma sebebine dayalı çekişmeli bir dava olarak görülmeye devam edebilir.

Protokolde neler yer almalı?

• Tarafların boşanma iradesi ve kimlik bilgileri
• Müşterek çocukların velayetinin kime bırakılacağı
• Velayet kendisine bırakılmayan ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişkinin gün, saat, bayram ve tatil düzeni
• Çocuk için ödenecek iştirak nafakasının miktarı, ödeme günü ve yıllık artış esası
• Eşler arasında yoksulluk nafakası ödenip ödenmeyeceği
• Maddi ve manevi tazminat talepleri
• Mal paylaşımı: taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, ev eşyası ve borçlar
• Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti

Protokolde belirsiz bırakılan her konu, boşanmadan sonra yeni bir davanın konusu olabilir. Özellikle mal rejiminin tasfiyesi konusunda “taraflar birbirinden hiçbir talepte bulunmayacaktır” gibi genel ifadelerin kapsamı tartışma yaratabileceğinden, mal paylaşımının açık ve ayrıntılı yazılması önerilir.

Dava süreci nasıl işler?

1. Protokol hazırlanır ve eşler tarafından imzalanır.
2. Dava dilekçesi ve protokol yetkili aile mahkemesine sunulur; harç ve gider avansı yatırılır.
3. Mahkeme duruşma günü belirler; iki eş de duruşmaya katılır.
4. Hâkim tarafları dinler, protokolü değerlendirir ve uygun bulursa boşanmaya karar verir.
5. Taraflar kanun yolundan feragat ederse karar kısa sürede kesinleşir; aksi hâlde istinaf süresinin dolması beklenir.

Kesinleşen karar nüfus kayıtlarına işlenir. Boşanan kadın kural olarak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; önceki eşinin soyadını kullanmakta menfaati olduğunu ve bunun eşine zarar vermeyeceğini ispat ederse hâkim buna izin verebilir (TMK m.173).

Görevli ve yetkili mahkeme

Boşanma davaları aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168). Örneğin eşlerden biri Kağızman’da, diğeri başka bir ilde yaşıyorsa dava Kağızman’da da açılabilir.

Sık yapılan hatalar

• Evlilik bir yılı doldurmadan anlaşmalı boşanma davası açmak
• Velayet ve kişisel ilişki düzenini genel ifadelerle bırakmak
• Mal paylaşımını protokole yazmamak veya belirsiz yazmak
• Nafakanın yıllık artış esasını belirlememek
• Eşlerden birinin duruşmaya katılmaması

Sıkça sorulan sorular

Anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanması ve dava sürecinde Kağızman ve Kars’ta hukuki destek alabilirsiniz. Ayrıntılı bilgi için Aile Hukuku sayfasını inceleyebilir, Av. Büşra Aygün Okyay ile Kağızman’daki büroda veya telefonla randevu alabilirsiniz.

Son güncelleme: 4 Ağustos 2026

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için avukatınıza danışın.